Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Χριστουγεννιάτικα έθιμα και καλικάντζαροι



Καρκάτζια, Καλκατζόνια ή Καλκατζάνια, Καλκάνια, Καλιτσάντεροι, Καρκάντζαροι, Σκαλικαντζέρια, Σκαντζάρια, Σκαλαπούνταροι, Τζόγιες, Λυκοκάντζαροι και Κωλοβελόνηδες, σε κάθε περιοχή της Ελλάδας έχουν και ένα όνομα για τους καλικάντζαρους.

Ο λαός τους φαντάζεται με διάφορες μορφές κατά περιοχή με κοινό γνώρισμα την ασχήμια τους. Κατά Αραχωβίτικη περιγραφή αυτοί είναι: κακομούτσουνοι και σιχαμένοι, καθένας τους έχει κι απόνα κουσούρι, άλλοι στραβοί, άλλοι κουτσοί, άλλοι μονόματοι, μονοπόδαροι, στραβοπόδαροι, στραβόστομοι, στραβοπρόσωποι κτλ, όλα τα κουσούρια και τα σακατιλίκια του κόσμου τα βρίσκεις όλα πάνω τους.

Συνήθως φαντάζονται νάνοι, αλλά και ψηλοί, σκουρόχρωμοι, με μαλλιά μικρά και ατημέλητα, μάτια κόκκινα, δόντια πιθήκου, δασύτριχοι, χέρια και νύχια πιθήκου, πόδια γαϊδάρου ή το ένα γαϊδάρου και το άλλο ανθρώπινο. Στη Νάξο τους φαντάζονται σαν μικρούς σατανάδες.

Ο αρχηγός των καλικάντζαρων στη παλιά Αθήνα λεγόταν κωλοβελόνης, στη Θεσσαλία αρχι-τζόγιας, ενώ στη Κωνσταντινούπολη Μαντρακούκος.


Οι καλικάντζαροι κυκλοφορούν ελεύθερα και κάνουν σκανδαλιές από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα, τότε δηλαδή που τα νερά είναι "αβάφτιστα".



Τοπικά έθιμα

Στη Θεσσαλία, στη Ρούμελη, στο Μωριά αλλά και στη Νησιωτική Ελλάδα, κυρίως του Αιγαίου, χαρακτηριστικά της γιορτής των Χριστουγέννων ήταν το διαρκές άναμμα της φωτιάς (κρατάει όλο το Δωδεκαήμερο) που έχει αποτρεπτικό χαρακτήρα κατά των καλικάντζαρων και των κακών πνευμάτων και το σφάξιμο και μαγείρεμα του γουρουνιού. Όσοι δεν είχαν γουρούνι σφάζανε γίδα ή πρόβατο. Στόλιζαν το σπίτι με κλαδιά κέδρων και αγριοκερασιάς. Δεν λούζονταν, γιατί το θεωρούσαν γρουσουζιά, κι έβαζαν ένα αγοράκι να κάνει ποδαρικό.


Στη Καστοριά οι κάτοικοι της πόλης παραδίνονται σ’ ένα ξεχωριστό Διονυσιακό ξεφάντωμα, συντροφιές των ραγκουτσάρηδων (μεταμφιεσμένων), που χαίρονται, γλεντούν και χορεύουν γεμάτοι κέφι και χαρά. Πρόκειται για πανάρχαιες συνήθειες, η προέλευση των οποίων χάνεται μέσα στο χρόνο.

Σε Μακεδονία, Θράκη και Θεσσαλία, μεταμφιεσμένοι, που λέγονται Μωμόγεροι, Ρογκάτσια ή Ρογκατσάρια, φοράνε τομάρια ζώων (λύκων, τράγων κλπ), είναι οπλισμένοι με σπαθιά και γυρνούν τραγουδώντας στα σοκάκια και κάνουν ψευτοπόλεμο μεταξύ τους.

Στον Έβρο τα "τσιτσί" συνδέονται με τον ερχομό των καλικάντζαρων στον επάνω κόσμο και παρομοιάζονται με πολύ μεγάλες γάτες, οι οποίες εμφανίζονται το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων και προκαλούν ζημιές σε όσα σπίτια δεν προσφέρουν λεφτά, όταν χτυπούν στους τοίχους τους.

Στη Μάνη τα καρκατζόλια (καλλικαντζάρους), που ήταν λέει κάτι μαγαρισμένα δαιμονικά. Όλο το χρόνο ζούσαν κάτω από τη Γη και προσπαθούσαν να κόψουν το τεράστιο δέντρο που την κράταγε με όλες τις πολιτείες και τα Χωριά της. Ήθελαν να την δουν να γκρεμίζεται στο χάος και να γελάνε. Παραμονές όμως Χριστουγέννων άφηναν το κόψιμο του δέντρου και ανέβαιναν πάνω στη Γη, για να πειράξουν τους ανθρώπους.

Στη Κρήτη πιστεύουν πως τα παιδιά που γεννιούνται την ημέρα τω Χριστουγέννων (άρα έχουνε συλληφθεί την ημέρα του Ευαγγελισμού, που καλό είναι, από σεβασμό στην Παναγία, να αποφεύγει κανείς την ερωτική πράξη) μεταμορφώνονται σε καρακατζόληδες κάθε χρόνο την παραμονή των Χριστουγέννων, τα Θεοφάνια ξαναγίνονται άνθρωποι.


Wikipedia

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Αττικό ζωολογικό πάρκο, χάρτης - πρόσβαση, πληροφορίες και βίντεος

Το Αττικό πάρκο είναι ένα από τα μεγαλύτερα ψυχαγωγικά και εκπαιδευτικά πάρκα για παιδιά και ενήλικες στην Ευρώπη. Θα το βρείτε στη Θέση Υαλού στα Σπάτα, Λεωφορειακή Γραμμή 319 ( Από το Σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας). Χάρτη για το πως θα πάτε οδικώς με αυτοκίνητο δημοσιεύουμε παρακάτω.

Κάποτε στην Αθήνα οι μοναδικοί ζωολογικοί κήποι ήταν ο Εθνικός (Βασιλικός) Κήπος με ελάχιστα είδη και τό άλσος της Ν.Φιλαδέλφειας πού είχε δύο ψωραλέα λιοντάρια, καμήλες, ένα ζευγάρι λύκων και ένα αλεπούδων τα ζώα ήταν σε άθλια κατάσταση γιατί δεν τα φρόντιζε κανείς.


Το Μάιο του 2000 στα Σπάτα άρχισε να λειτουργεί το Αττικό ζωολογικό Πάρκο. Ένας μοντέρνος ζωολογικός κήπος 190 στρεμμάτων που ίδρυσε ο Zαν-Ζάκ Λεσουέρ.


Update 7/2013
Sunset Wednesdays


Μπορείτε να πάτε στις 18.30, όταν πέφτει ο ήλιος, από τις 24/7, καλοκαιρινή προσφορά μειωμένου εισιτηρίου τις Τετάρτες στο Αττικό Πάρκο: 11 ευρώ για όλους! Ξεκινήστε τη βόλτα σας από τους νεοαφιχθέντες και παιχνιδιάρηδες Μυρμηγκοφάγους, θαυμάστε τον Ακίντα -το …

Όταν πάγωσε ο Βόσπορος

Στις 24 Φεβρουαρίου 1954 οι άνθρωποι στην Κωνσταντινούπολη ξύπνησαν με μια έκπληξη. Κοιτάζοντας στο Βόσπορο είδαν ότι ήταν "σκεπασμένο" με κομμάτια πάγου και μίνι παγόβουνα:



Μάλιστα, υπήρξαν σημεία(όπως μεταξύ Rumeli Kavagi-Poyrazkoy--ένα από τα πιο στενά σημεία
του Βοσπόρου) όπου άνθρωποι "πέρασαν περπατώντας απέναντι".

Τι είχε συμβεί; Ο Δούναβης μετέφερε μεγάλα κομμάτια πάγου στην Μαύρη Θάλασσα. Μέρος αυτών πέρασε τα στενά του Βοσπόρου. Οι ακτές σε Büyükdere, Çengelköy και Kanlıca γέμισαν πάγο. Αυτή η κατάσταση μέσες άκρες συνεχίστηκε έως το Μάρτιο.

Η θερμοκρασία είχε πέσει στους -6 βαθμούς. Η θαλάσσια συγκοινωνία σταμάτησε. Κι ένα Σοβιετικό πλοίο που βυθίστηκε.

Δε λέω, παλιότερα ήταν πιο δυνατοί οι χειμώνες στην Πόλη. Αλλά το να περάσω περπατώντας το Βόσπορο ξεπερνά κάθε φαντασία...

Ορισμένοι θα έχουν ακούσει από παππούδες γιαγιάδες για τον χειμώνα του 1929 στην Κωνσταντινούπολη. Συγκεκριμένα αρχές Μαρτίου πάλι θεάθηκαν κομμάτια πάγου, πάγωσε ο Κεράτιος, και στα…

Το Νιχώρι στο Βόσπορο (Yenikoy), Κωνσταντινούπολη.

Θα ξεκινήσω με το ποίημα του Καβάφη.

 "Το Νιχώρι" - Καβάφης
Ξένε, σαν δης ένα χωριό όπου γελάει η φύσις,
κ’ εις κάθε πλάτανο κοντά που κρύπτεται
 μια κόρη ωραία σαν το τριαντάφυλλο
— εκεί να σταματήσης· έφθασες, ξένε, στο Νιχώρι.

Κι όταν το βράδυ έλθη, αν βγης έξω να περπατήσης και βρης εμπρός σου καρυδιές,
στον δρόμο μη προχώρει του ταξιδιού σου πια.
Aλλού ποιον τόπο θα ζητήσης καλύτερον απ’ το Νιχώρι.

Τέτοια δροσιά δεν έχουνε αλλού στον κόσμο οι βρύσεις,
των λόφων του την αρχοντιά αλλού δεν έχουν όρη·
και με της γης την μυρωδιά μονάχα θα μεθύσης,
ολίγο αν μείνης στο Νιχώρι.

Την πρασινάδα που θα δης εκεί να μην ελπίσης που σ’ άλλο μέρος θα την βρης.
Aπ’ το βουνό θεώρει τους κάμπους κάτω και ειπέ πώς να μην αγαπήσης
αυτό μας το μικρό Νιχώρι.

Πως αγαπώ υπερβολές, ω ξένε, μη νομίσης.
Υπάρχουν τόποι εύφοροι πολλοί και καρποφόροι.
Πλην έχουν κάτι χωριστό, και συ θα ομολογήσης,
καρποί και άνθη στο Νιχώρι.

Εάν στης Κουμαριώτισσας της Παναγίας θελήσ…