Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το Θέατρο Σκιών και ο Καραγκιόζης

Ξένοι μελετητές που έχουν ασχοληθεί με το θέατρο σκιών αποδίδουν την καταγωγή της τεχνικής του στους λαούς της Ασίας από τον 4ο μχ αιώνα και ειδικά στην Ινδία. Γνωστά από πολύ παλιά είναι τα θέατρα σκιών στη Σιγκαπούρη, τη Ταϋλάνδη, το Λάος τη Μαλαισία, τη Καμπότζη, και την Ινδονησία.

Οι ήρωες τους είναι πολεμιστές, πρίγκηπες, πριγκίπισσες, χωριάτες μα και θεοί, δαίμονες και πνεύματα.

Οι κινέζικες εγκυκλοπαίδειες αναφέρουν την εμφάνισή του τον 11ο αιώνα σαν μια διασκέδαση της αγοράς. Την ίδια εποχή κάνει και την εμφάνιση του στο κόσμο του Ισλάμ.

Τούρκοι από τη Κεντρική Ασία μετέφεραν το θέατρο αυτό όταν εξαπλώθηκαν προς τη Δύση (13ος αι.). Το πρώτο όνομά του ήταν Κογκουρτσάκ ή Καβουρτσάκ ή Κομπαρτσούκ που σημαίνει θέατρο σκιών.

Όσο για την ιστορία του καραγκιόζη, υπάρχουν πολλές απόψεις. Η πιο διαδεδομένη αναφέρεται στον γνωστό θρύλο του Καραγκιόζη και του Χατζηαβάτη που ζούσαν στην Προύσα. Ο Χατζηαβάτης ήταν εργολάβος οικοδομών και είχε αναλάβει να χτίσει το σαράϊ του πασά της Προύσας. Να σημειωθεί πως καραγκιόζης στα τούρκικα σημαίνει μαυρομάτης.

Στην Ελλάδα τα χρόνια της Τουρκοκρατίας ο Καραγκιόζης ήταν αρκετά διαδεδομένος. Παιζόταν, βέβαια, στην ελληνική γλώσσα αλλά αποτελούσε θέαμα ακατάλληλο, χυδαίο ενώ τα βασικά του στοιχεία ήταν τούρκικα. Ένας περιηγητής ονόματι Χόμπχαους, περιγράφει μια παράσταση το 1809 στην περιοχή των Ιωαννίνων που παρακολούθησε και ο Λόρδος Βύρων.

Ο Καραγκιόζης δεν ήταν μόνο ένας λαϊκός τρόπος ψυχαγωγίας ήταν ένα μέσο που μπορούσε να σατιρίσει ξεγελώντας την κάθε είδους λογοκρισία. Ένα σύμβολο του φτωχού καταπιεσμένου ατόμου που τα έβαζε με το "πασά" ή το "βεζύρη", ακόμα και τον "Εβραίο" που συμβόλιζαν την κάθε μορφής εξουσία.

Το 1924 ιδρύεται στην Ελλάδα το Σωματείο Ελλήνων Καραγκιοζοπαικτών που αποτελείτο από 120 μέλη. Οι πρώτοι γνωστοί καραγκιοζοπαίχτες ήταν ο Μπάρμπα-Γιάννης Μπράχαλης, ο Πατρινός ψάλτης Δημήτριος Σαρδούνης, γνωστός με το ψευδώνυμο Μίμαρος, που έκανε τον καραγκιόζη οικογενειακό τρόπο διασκέδασης, κόβοντας τις βωμολοχίες. Οι μαθητές του Μίμαρου, Γιάννης Ρούλιας, Μέμος Χριστοδούλου και Θόδωρος Θεοδωρέλλος.

Άλλοι διάσημοι καραγκιοζοπαίχτες, Σωτήρης Σπαθάρης (πατέρας του Κορνήλιου), Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας, Ανδρέας Αγιομαυρίτης, Γιάννης Μώρος, Μάρκος Ξανθάκης ή Ξάνθος, Χρήστος Χαρίδημος, Γιάννης Παπούλιας, Ντίνος Θεοδωρόπουλος, Βασίλης Αγαπητός, Βασίλαρος, Μήτσος Μανωλόπουλος, Αντώνης Πλέσσας ή Αντώναρος, Μώρος, Ε Κορφιάτης ή Βάγγος και ο Μάνθος ο Αθηναίος που προς τιμή του έχει δημιουργηθεί και ομάδα στο facebook.

Εδώ μπορείτε να δείτε τη λίστα του σωματείου με όλους τους καραγκιοζοπαίχτες, αποθανόντες και εν ζωή.

Ο πιό γνωστός και ίσως ο καλύτερος καραγκιοζοπαίχτης από όλους ήταν ο Ευγένιος Σπαθάρης (2 Ιανουαρίου 1924 - 9 Μαΐου 2009). Ο Σπαθάρης έχει τιμηθεί με βραβεία στην Ελλάδα μα και στο εξωτερικό. Ήταν μέλος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του Ινστιτούτου Παγκοσμίου Θεάτρου της UNESKO. Παράλληλα ήταν και καλός ζωγράφος με εκθέσεις ατομικές και ομαδικές, στην Αθήνα, Ζυρίχη, Παρίσι και Νέα Υόρκη.

Το 1991 ιδρύθηκε προς τιμή του το Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αμαρουσίου, το οποίο λειτουργεί με στόχο την προβολή του θεάτρου σκιών και του καραγκιόζη.

Ακόμα και σήμερα που η τεχνολογία έχει μεταφέρει την παιδική διασκέδαση σε άλλα επίπεδα, ο Καραγκιόζης συνεχίζει να συγκινεί θυμίζοντας συνεχιστή της Αριστοφανικής κωμωδίας. Σύγχρονοι καραγκιοζοπαίχτες, συνεχίζουν πάνω στα αχνάρια των παλιών να χαρίζουν το γέλιο, όπως ο Πάνος Καπετανίδης , ο Γιώργος Μάμαης, ο Γιάνναρος και άλλοι όπως ο φίλος μου στο facebook Σωκράτης Κοτσορές, που στα 26 του χρόνια είναι καταξιωμένος καραγκιοζοπαίχτης αποδεικνύοντας πως ο καραγκιόζης δεν είναι μόνο για το μουσείο και θα συνεχίζει να χαρίζει το γέλιο σε μικρούς και μεγάλους και στις επόμενες γενιές.

Ο Σωκράτης Κοτσορές είναι ένας από του νεότερους καραγκιοζοπαίκτες. Έχει γνωρίσει τους μεγάλους καραγκιοζοπαίκτες Ευγένιο Σπαθάρη, Μάνθο Αθηναίο. Πρώτη φορά μπήκε πίσω από τη σκηνή του μεγάλου καραγκιοζοπαίκτη Θανάση Σπυρόπουλου. Σημαντικό ρόλο επίσης έπαιξε για τη διαμόρφωση στο παίξιμο του η μαθητεία του έστω και σύντομη στον μεγάλο Πατρινό Καραγκιοζοπαίκτη Γιάνναρο. Έχει συμμετοχές με μεγάλη επιτυχία στο φεστιβάλ θεάτρου σκιών στο θεατράκι Λόφου Στρέφη.Έχει κερδίζει δύο φορές το βραβείο καλύτερης παράστασης στους αγώνες Ελληνικού Θέατρου Σκιών στην Πάτρα.



Οι χαρακτήρες του Καραγκιόζη:

Καραγκιόζης, ο ένας και μοναδικός.
Χατζηαβάτης
, ο δουλοπρεπής φίλος του Καραγκιόζη.
Μπάρμπα-Γιώργος, μεγαλόσωμος βλάχος που συνήθως δέρνει το Βελιγκέκα για να προστατεύσει τον ανιψιό του, τον Καραγκιόζη.
Βελιγκέκας, φύλακας στο σεράϊ, συνήθως χτυπάει τον Καραγκιόζη κάθε φορά που θέλει να μπει μέσα.
Αγλαΐα, η γυναίκα του Καραγκιόζη.
Το Κολλητήρι, ο Κοπρίτης και ο Μιρικόκος, τα τρια παιδιά του Καραγκιόζη.
Σιορ Διονύσιος ή Νιόνιος, Ζακυνθινός ξεπεσμένος αριστοκράτης με επτανησιακή προφορά.
Μορφονιός, "μαμάκας", με μια τεράστια μύτη, ο οποίος πιστεύει ότι είναι ωραίος.
Σταύρακας, μάγκας ή μάλλον κουτσαβάκι.
Εβραίος, συνήθως πλούσιος.
Βεζύροπούλα.
κόρη του Πασά καλομαθημένη μα έξυπνη.
Πασάς, ο εκπρόσωπος της εξουσίας.
Μπέης, ο πλούσιος αστός.



Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Αττικό ζωολογικό πάρκο, χάρτης - πρόσβαση, πληροφορίες και βίντεος

Το Αττικό πάρκο είναι ένα από τα μεγαλύτερα ψυχαγωγικά και εκπαιδευτικά πάρκα για παιδιά και ενήλικες στην Ευρώπη. Θα το βρείτε στη Θέση Υαλού στα Σπάτα, Λεωφορειακή Γραμμή 319 ( Από το Σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας). Χάρτη για το πως θα πάτε οδικώς με αυτοκίνητο δημοσιεύουμε παρακάτω.

Κάποτε στην Αθήνα οι μοναδικοί ζωολογικοί κήποι ήταν ο Εθνικός (Βασιλικός) Κήπος με ελάχιστα είδη και τό άλσος της Ν.Φιλαδέλφειας πού είχε δύο ψωραλέα λιοντάρια, καμήλες, ένα ζευγάρι λύκων και ένα αλεπούδων τα ζώα ήταν σε άθλια κατάσταση γιατί δεν τα φρόντιζε κανείς.


Το Μάιο του 2000 στα Σπάτα άρχισε να λειτουργεί το Αττικό ζωολογικό Πάρκο. Ένας μοντέρνος ζωολογικός κήπος 190 στρεμμάτων που ίδρυσε ο Zαν-Ζάκ Λεσουέρ.


Update 7/2013
Sunset Wednesdays


Μπορείτε να πάτε στις 18.30, όταν πέφτει ο ήλιος, από τις 24/7, καλοκαιρινή προσφορά μειωμένου εισιτηρίου τις Τετάρτες στο Αττικό Πάρκο: 11 ευρώ για όλους! Ξεκινήστε τη βόλτα σας από τους νεοαφιχθέντες και παιχνιδιάρηδες Μυρμηγκοφάγους, θαυμάστε τον Ακίντα -το …

Όταν πάγωσε ο Βόσπορος

Στις 24 Φεβρουαρίου 1954 οι άνθρωποι στην Κωνσταντινούπολη ξύπνησαν με μια έκπληξη. Κοιτάζοντας στο Βόσπορο είδαν ότι ήταν "σκεπασμένο" με κομμάτια πάγου και μίνι παγόβουνα:



Μάλιστα, υπήρξαν σημεία(όπως μεταξύ Rumeli Kavagi-Poyrazkoy--ένα από τα πιο στενά σημεία
του Βοσπόρου) όπου άνθρωποι "πέρασαν περπατώντας απέναντι".

Τι είχε συμβεί; Ο Δούναβης μετέφερε μεγάλα κομμάτια πάγου στην Μαύρη Θάλασσα. Μέρος αυτών πέρασε τα στενά του Βοσπόρου. Οι ακτές σε Büyükdere, Çengelköy και Kanlıca γέμισαν πάγο. Αυτή η κατάσταση μέσες άκρες συνεχίστηκε έως το Μάρτιο.

Η θερμοκρασία είχε πέσει στους -6 βαθμούς. Η θαλάσσια συγκοινωνία σταμάτησε. Κι ένα Σοβιετικό πλοίο που βυθίστηκε.

Δε λέω, παλιότερα ήταν πιο δυνατοί οι χειμώνες στην Πόλη. Αλλά το να περάσω περπατώντας το Βόσπορο ξεπερνά κάθε φαντασία...

Ορισμένοι θα έχουν ακούσει από παππούδες γιαγιάδες για τον χειμώνα του 1929 στην Κωνσταντινούπολη. Συγκεκριμένα αρχές Μαρτίου πάλι θεάθηκαν κομμάτια πάγου, πάγωσε ο Κεράτιος, και στα…

Το Νιχώρι στο Βόσπορο (Yenikoy), Κωνσταντινούπολη.

Θα ξεκινήσω με το ποίημα του Καβάφη.

 "Το Νιχώρι" - Καβάφης
Ξένε, σαν δης ένα χωριό όπου γελάει η φύσις,
κ’ εις κάθε πλάτανο κοντά που κρύπτεται
 μια κόρη ωραία σαν το τριαντάφυλλο
— εκεί να σταματήσης· έφθασες, ξένε, στο Νιχώρι.

Κι όταν το βράδυ έλθη, αν βγης έξω να περπατήσης και βρης εμπρός σου καρυδιές,
στον δρόμο μη προχώρει του ταξιδιού σου πια.
Aλλού ποιον τόπο θα ζητήσης καλύτερον απ’ το Νιχώρι.

Τέτοια δροσιά δεν έχουνε αλλού στον κόσμο οι βρύσεις,
των λόφων του την αρχοντιά αλλού δεν έχουν όρη·
και με της γης την μυρωδιά μονάχα θα μεθύσης,
ολίγο αν μείνης στο Νιχώρι.

Την πρασινάδα που θα δης εκεί να μην ελπίσης που σ’ άλλο μέρος θα την βρης.
Aπ’ το βουνό θεώρει τους κάμπους κάτω και ειπέ πώς να μην αγαπήσης
αυτό μας το μικρό Νιχώρι.

Πως αγαπώ υπερβολές, ω ξένε, μη νομίσης.
Υπάρχουν τόποι εύφοροι πολλοί και καρποφόροι.
Πλην έχουν κάτι χωριστό, και συ θα ομολογήσης,
καρποί και άνθη στο Νιχώρι.

Εάν στης Κουμαριώτισσας της Παναγίας θελήσ…